Co to jest napęd hybrydowy i jak działa w samochodach?

Co to jest napęd hybrydowy i jak działa w samochodach?

Kategoria Silniki
Data publikacji
Autor
Silniki-Benzynowe.pl

Napęd hybrydowy to połączenie silnika spalinowego zwykle benzynowego z jednym lub kilkoma silnikami elektrycznymi oraz akumulatorem trakcyjnym. System automatycznie wybiera źródło mocy i odzyskuje energię podczas hamowania rekuperacyjnego, aby obniżyć zużycie paliwa i emisje w codziennej jeździe [1]. W klasycznej odmianie HEV akumulator nie jest ładowany z gniazdka, a energia pochodzi z rekuperacji i pracy silnika spalinowego [1].

Tak skonfigurowany układ może ruszać i przyspieszać z pomocą elektryki, toczyć się w ciszy na małych prędkościach i odzyskiwać część energii, która w pojeździe konwencjonalnym uległaby rozproszeniu w hamulcach. To rozwiązanie pośrednie między samochodami spalinowymi a całkowicie elektrycznymi, które ogranicza zużycie paliwa bez rezygnacji z silnika spalinowego [1].

Co to jest napęd hybrydowy?

Napęd hybrydowy łączy dwa światy. Silnik spalinowy przetwarza energię chemiczną paliwa na mechaniczną, a silnik elektryczny zamienia energię elektryczną na ruch kół i może pracować odwrotnie jako generator podczas wytracania prędkości. Energia elektryczna jest magazynowana w akumulatorze trakcyjnym, który ładuje się głównie przez hamowanie rekuperacyjne i z pracy silnika spalinowego [1].

W pojazdach HEV ładowanie z sieci nie występuje, co upraszcza eksploatację. Sterownik w czasie rzeczywistym dobiera źródło napędu na podstawie prędkości, obciążenia, poziomu energii i warunków jazdy, aby osiągnąć jak najlepszą sprawność całego układu [1].

Na świecie rośnie udział pojazdów z elektryfikacją układu napędowego. Według przytoczonych danych sprzedano około 21 milionów nowych samochodów elektrycznych i hybrydowych w 2025 roku. Zestawienie obejmuje szeroką kategorię pojazdów elektrycznych i hybrydowych, nie tylko klasyczne HEV.

Jak działa napęd hybrydowy w samochodzie?

Podczas ruszania silnik elektryczny może samodzielnie poruszyć samochód, ponieważ zapewnia wysoki moment od najniższych obrotów, co poprawia dynamikę i płynność startu. W spokojnej jeździe przy niskiej prędkości sterownik może utrzymywać napęd elektryczny z zasilaniem z akumulatora, o ile poziom energii na to pozwala.

W fazie przyspieszania oba źródła mocy mogą współpracować. Silnik elektryczny uzupełnia moc silnika spalinowego, dzięki czemu możliwe jest zastosowanie mniejszej, bardziej efektywnej jednostki spalinowej bez pogorszenia osiągów. Przy stałej prędkości napęd dobiera sposób przekazywania energii tak, aby silnik spalinowy pracował w korzystnym zakresie zużycia paliwa.

Podczas zwalniania i hamowania koła napędzają silnik elektryczny, który pracuje wtedy jako generator i przekazuje energię z powrotem do akumulatora trakcyjnego. To hamowanie rekuperacyjne ogranicza straty energii, które w pojeździe konwencjonalnym zamieniają się głównie w ciepło w układzie hamulcowym. Gdy samochód stoi, układ start stop może wyłączyć silnik spalinowy, a po dodaniu gazu ponownie go uruchomić, co zmniejsza spalanie na biegu jałowym.

  Co jest dobre na kuny w samochodzie i jak je skutecznie odstraszyć?

Jeśli poziom energii w akumulatorze spada, silnik spalinowy może jednocześnie napędzać samochód i zasilać generator, który doładowuje baterię. W wielu konstrukcjach HEV jazda wyłącznie elektryczna jest ograniczona do krótkiego dystansu i niskich prędkości. NHTSA podaje orientacyjnie około 1 mili, czyli około 1,6 km, dla wybranych pojazdów full hybrid.

Z czego składa się układ hybrydowy?

Centralnym elementem jest silnik spalinowy, który może bezpośrednio napędzać koła lub wytwarzać energię dla generatora. Równolegle pracuje silnik elektryczny, pełniący rolę napędu i generatora energii podczas wytracania prędkości.

Akumulator trakcyjny magazynuje energię odzyskaną w rekuperacji i oddaje ją podczas przyspieszania. Składa się z wielu ogniw i układów elektronicznych z oprogramowaniem zarządzających jego pracą, w tym systemu BMS.

Inwerter i przekształtniki sterują przepływem energii między akumulatorem a maszyną elektryczną. Inwerter przekształca prąd stały z baterii w prąd przemienny wymagany przez silnik oraz odwrotnie podczas rekuperacji.

Generator wytwarza energię elektryczną z pracy silnika spalinowego lub z obrotu kół w fazie odzysku energii. Przekładnia hybrydowa w tym także rozwiązania planetarne integruje obie ścieżki mocy i rozdziela moment obrotowy na koła, a system chłodzenia utrzymuje właściwe temperatury elementów mocy.

Całością zarządza komputer sterujący z systemem zarządzania energią, który na bieżąco decyduje, kiedy użyć napędu elektrycznego, kiedy spalinowego i kiedy ładować akumulator, aby zrównoważyć zużycie paliwa, poziom energii i zapotrzebowanie na moc.

Jakie są typy napędów hybrydowych?

MHEV czyli mild hybrid wykorzystuje niewielki silnik elektryczny do wspomagania silnika spalinowego, lecz zazwyczaj nie porusza samochodu wyłącznie na prądzie [1]. HEV czyli full hybrid potrafi na krótkich odcinkach jechać w trybie elektrycznym, a akumulator ładuje się z rekuperacji i silnika spalinowego bez kabla [1].

PHEV czyli plug in hybrid ma większy akumulator, który można ładować z gniazdka. Dzięki temu zapewnia wyraźnie dłuższą jazdę na prądzie, jednocześnie utrzymując funkcje znane z klasycznych hybryd [1]. W wielu pojazdach full hybrid jazda elektryczna jest ograniczona zasięgiem rzędu około 1,6 km przy niskich prędkościach, co wynika z pojemności baterii i założeń konstrukcyjnych.

Czym różni się układ równoległy od szeregowego?

W układzie równoległym zarówno silnik spalinowy, jak i silnik elektryczny mogą mechanicznie napędzać koła. Pozwala to elastycznie dopasowywać udział każdego z napędów do sytuacji drogowej i poziomu energii [1].

W układzie szeregowym koła napędza wyłącznie silnik elektryczny, a silnik spalinowy pełni głównie rolę generatora prądu. W praktyce stosuje się też układy mieszane, które łączą cechy obu rozwiązań, aby poprawić sprawność w zróżnicowanych warunkach [1].

  Ile płaci się akcyzy za auto przy rejestracji samochodu?

Jakie są korzyści i ograniczenia napędu hybrydowego?

Najważniejsze korzyści obejmują niższe zużycie paliwa, szczególnie w ruchu miejskim, gdzie częste wytracanie prędkości umożliwia intensywne hamowanie rekuperacyjne. Dodatkowo cicha jazda w trybie elektrycznym poprawia komfort, a wysoki moment silnika elektrycznego od niskich prędkości zapewnia płynne ruszanie i elastyczne reakcje na gaz.

Współpraca źródeł napędu oraz układ start stop zmniejszają straty na biegu jałowym i podczas przyspieszania. Dzięki temu możliwe jest zastosowanie mniejszego, sprawniejszego silnika spalinowego bez utraty dynamiki. Energia odzyskana w rekuperacji może być ponownie wykorzystana do ruszania, przyspieszania lub zasilania urządzeń pomocniczych.

Ograniczenia obejmują większą masę i złożoność układu oraz wyższy koszt zakupu względem aut czysto spalinowych. W typowych HEV zasięg jazdy wyłącznie elektrycznej jest krótki, a efektywność PHEV zależy od regularnego ładowania z zewnętrznego źródła. Specjalistyczne komponenty mogą też generować wyższe koszty serwisowe.

Kiedy hybryda działa najefektywniej?

Największe korzyści pojawiają się tam, gdzie często zachodzi hamowanie i ruszanie, ponieważ wtedy układ maksymalnie wykorzystuje hamowanie rekuperacyjne i tryb elektryczny przy niskich prędkościach. Na drogach szybkiego ruchu, przy długotrwałej jeździe z jedną prędkością, przewaga może być mniejsza ze względu na ograniczone możliwości odzysku energii.

Skuteczność rekuperacji zależy od prędkości, intensywności hamowania, poziomu naładowania akumulatora i przyczepności kół. Gdy akumulator jest pełny lub hamowanie jest bardzo silne, część energii i tak trafi do hamulców ciernych, ponieważ bateria nie może przyjąć dowolnie dużego ładunku.

Im większy akumulator i mocniejszy silnik elektryczny, tym dłużej można jechać bez angażowania silnika spalinowego. Większa bateria zwiększa jednak masę i koszt pojazdu, dlatego sterownik przez cały czas równoważy minimalizację zużycia paliwa, utrzymanie odpowiedniego poziomu energii i dostarczenie wymaganej mocy.

Jak rozwija się technologia hybryd?

Aktualne kierunki rozwoju obejmują zwiększanie sprawności maszyn elektrycznych, doskonalenie akumulatorów litowo jonowych, postęp w elektronice mocy oraz coraz lepsze algorytmy sterowania przepływem energii. Celem jest dalsze obniżanie zużycia paliwa i emisji przy zachowaniu funkcjonalności aut spalinowych [1].

Elektryczne wsparcie pozwala projektować mniejsze i efektywniejsze silniki spalinowe, ponieważ zadania wymagające wysokiej mocy w krótkich interwałach przejmuje układ elektryczny. W efekcie napęd hybrydowy pozostaje naturalnym pomostem między pojazdami spalinowymi a całkowicie elektrycznymi, łącząc zalety obu rozwiązań w jednej architekturze [1].

Bibliografia

  1. https://afdc.energy.gov/

Dodaj komentarz